Label Makanan Berbungkus: Apa Wajib Ada pada Pek Anda

Halaman ini sebahagian daripada panduan OEM & co-packing halal kami, ditulis oleh pasukan DapoGo dari kilang retort kami sendiri di Melaka Halal Hub, Serkam, Melaka. Rujukan kami ialah teks Peraturan-Peraturan Makanan 1985 yang disatukan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), dikemas kini sehingga Ogos 2026. Label selalunya kerja terakhir dalam projek OEM, sedangkan ia patut dirancang semasa resipi masih boleh diubah. Halaman ini menerangkan sebabnya.

Label pek makanan mesti dalam bahasa apa?

Bahasa Malaysia. Peraturan 10 menetapkan bahawa setiap perkataan, pernyataan, penerangan atau arahan yang diwajibkan pada label makanan yang disediakan, dikeluarkan atau dibungkus di Malaysia mesti dalam Bahasa Malaysia, dan boleh disertakan terjemahannya dalam bahasa lain. Makanan import pula boleh dilabel dalam Bahasa Malaysia atau Bahasa Inggeris.

Peraturan itu terpakai kepada butir yang diwajibkan. Nama jenama anda bukan salah satu daripadanya, jadi jenama berbahasa Inggeris boleh digunakan. Yang tidak boleh ialah label yang butir wajibnya hanya dalam Bahasa Inggeris. Jika anda merancang eksport, keperluan negara destinasi ialah perkara berasingan, yang kami terangkan dalam nota eksport kami.

Apa yang wajib ada pada label, satu per satu?

Peraturan 11(1) menyenaraikan butir yang mesti ada pada setiap bungkusan makanan untuk jualan. Bagi lauk, sambal atau nasi dalam pek retort, inilah yang biasanya terpakai:

Perhatikan baris terakhir. Peraturan 11(1)(j) membenarkan nama dan alamat perniagaan pengilang atau pembungkus, atau pemilik hak untuk mengilang atau membungkus, atau ejen mana-mana daripada mereka. Untuk produk berjenama sendiri, nama syarikat anda mungkin boleh dicetak sebagai empunya hak, jika perjanjian dengan kilang memberi anda hak itu; sahkan melalui semakan label KKM. Putuskan nama siapa yang dicetak bersama kilang sebelum artwork bermula.

Kenapa rendang daging perlu tulis “MENGANDUNGI DAGING LEMBU”?

Kerana peraturan 11(1)(c) mewajibkannya bagi setiap makanan yang mengandungi daging lembu atau daging babi, terbitannya, atau lemak babi. Bentuknya “MENGANDUNGI” diikuti apa yang ada, atau perkataan lain yang sama maksudnya, dan peraturan 11(2) menetapkan kedudukannya: sebaik sahaja di bawah nama makanan. Syarat ini tiada kaitan dengan status halal. Rendang daging yang halal tetap memerlukan pernyataan itu.

Peraturan 155 menambah satu lagi syarat bagi produk daging: nama biasa jenis daging mesti ditulis dalam huruf tidak kurang daripada 10 poin, dan jika ada dua jenis daging atau lebih, disusun ikut kadar menurun. Jadi lauk yang namanya hanya “daging” tetap perlu menyebut jenis dagingnya pada label.

Udang, sotong dan kicap: alahan apa yang perlu diisytiharkan?

Peraturan 11(5) menyenaraikan lima kumpulan makanan yang diketahui boleh menyebabkan hipersensitiviti: bijirin yang mengandungi gluten (gandum, rai, barli dan oat); kekacang dan hasil kekacang, termasuk kacang tanah dan kacang soya; ikan dan hasil ikan; susu dan hasil susu, termasuk laktosa; serta telur dan hasil telur. Tiga perkara dalam senarai ini mudah terlepas dalam masakan Melayu:

• Udang dan sotong ialah “ikan”. Peraturan 156 mentakrifkan ikan termasuk krustasia, moluska dan hidupan akuatik lain yang boleh dimakan. Sambal udang, sotong kicap dan sambal bilis semuanya mengandungi ramuan alahan.
• Kicap mengandungi soya, dan mungkin gandum. Standard kicap dalam peraturan 340 menyebut ia dibuat daripada kacang soya dan bijirin atau tepung. Semak label kicap yang anda guna, kerana ramuannya ikut masuk ke dalam produk anda.
• Minyak sapi ialah hasil susu. Ghee mempunyai standardnya dalam bahagian susu dan hasil susu (peraturan 83 dan 105). Nasi briyani yang dimasak dengan minyak sapi mengandungi ramuan susu.

Tarikh pada pek: bentuk apa yang sah?

Peraturan 14 mewajibkan penandaan tarikh bagi makanan yang disenaraikan dalam Jadual Kelima, antaranya sos, santan, bebola ikan atau kek ikan, biskut, roti, dan produk daging dalam bekas yang tidak kedap udara. Sambal mungkin termasuk dalam takrif sos dalam peraturan 339; perkara ini boleh disahkan melalui semakan label KKM (lihat di bawah). Bagi makanan dalam senarai itu, tarikhnya mesti dalam salah satu bentuk ini, diikuti hari, bulan dan tahun, atau bulan dan tahun:

• TARIKH AKHIR atau TH AKHIR
• GUNA SEBELUM atau GUNA SBL
• MAKAN SEBELUM atau MAKAN SBL
• BAIK SEBELUM atau BAIK SBL, iaitu tarikh ketahanan minimum

Ada tiga syarat lagi. Tarikh ditulis dalam huruf besar tebal bukan serif yang tidak lebih kecil daripada 6 poin. Jika kesahan tarikh bergantung pada cara simpanan, arahan simpanan mesti ada pada label. Dan kod lot bukan penandaan tarikh. Jika hanya bulan dan tahun ditulis, tarikh itu dianggap akhir bulan tersebut.

Tempoh tarikh itu mesti ditentukan melalui ujian jangka hayat, bukan anggaran. Cara proses retort membolehkan makanan tahan pada suhu bilik kami terangkan dalam nota tempoh tahan makanan RTE.

Bila panel maklumat pemakanan wajib?

Peraturan 18B mewajibkan maklumat pemakanan bagi makanan di bawah standard tertentu. Senarainya panjang, tetapi yang paling dekat dengan makanan retort ialah daging dalam tin (peraturan 149), daging dalam tin dengan makanan lain (151), ikan yang disediakan (160), ikan dalam tin (161), sup (223), sos (339) dan sos cili (342). Standard daging dan ikan dalam tin itu menerangkan makanan yang dibungkus dalam bekas kedap udara dan diproses dengan haba untuk diawet, iaitu prinsip yang sama dengan pek retort.

Jika produk anda di bawah standard itu, panelnya mesti menunjukkan tenaga, protein, karbohidrat tersedia, jumlah gula dan lemak bagi setiap 100 g dan setiap hidangan, serta natrium dalam miligram. Bungkusan yang jumlah luas permukaannya kurang daripada 100 cm² dikecualikan, selagi tiada tuntutan pemakanan dibuat.

Standard yang sama juga menetapkan isi, bukan hanya label. Daging dalam tin dengan makanan lain, jika daging disebut dahulu pada nama, mesti mengandungi sekurang-kurangnya 45% daging jenis itu. Ikan dalam tin mesti sekurang-kurangnya 55% ikan, atau 35% bagi ikan dalam tin dalam sambal tumis. Standard mana yang terpakai pada produk anda ditentukan oleh KKM, jadi tanyakan sebelum resipi dimuktamadkan, bukan selepas pek dicetak.

Berapa kecil huruf pada label yang dibenarkan?

• Butir wajib: tidak lebih kecil daripada 10 poin, dan sama jelas dengan perkara lain pada bungkusan (peraturan 12).
• Senarai ramuan, minyak, aditif, nama dan alamat pengilang, panel pemakanan: boleh serendah 4 poin.
• Tarikh: huruf besar tebal bukan serif, sekurang-kurangnya 6 poin.
• Bungkusan yang terlalu kecil: saiz terbesar yang praktikal, tetapi tidak kurang daripada 2 poin.

Satu perangkap untuk pereka grafik: peraturan 13 mengukur “poin” pada ketinggian huruf kecil (atau huruf besar, jika semuanya huruf besar), bukan saiz badan fon. Jadi saiz fon 10 pt dalam perisian reka bentuk tidak semestinya memenuhi syarat 10 poin. Semua huruf juga mesti berwarna kontras dengan latarnya.

Siapa sediakan apa: kilang atau pemilik jenama?

Dalam OEM, label ialah kerja bersama, jadi pembahagian tugasnya patut dinyatakan secara bertulis. Kad kadar OEM kami sendiri menyatakan lima perkara tidak termasuk kecuali dinyatakan: artwork, ujian lab, maklumat pemakanan, barcode dan permohonan halal. Kelima-limanya berkait dengan label.

Susunan kerja pun penting. Senarai ramuan dan peratusnya hanya tetap selepas formula dimuktamadkan. Untuk private label, formulanya formula DapoGo yang sedia ada; untuk resipi sendiri, formula dimuktamadkan semasa R&D, dengan maksimum 3 kali pindaan. Setiap pindaan boleh mengubah susunan ramuan, jadi artwork yang disiapkan terlalu awal mungkin perlu dibuat semula. Panel pemakanan pula memerlukan angka bagi produk sebenar, biasanya daripada analisis makmal. Pilihan antara dua laluan itu kami terangkan dalam nota private label atau resipi sendiri.

Logo halal ialah perkara berasingan. Hanya JAKIM serta Majlis atau Jabatan Agama Islam Negeri diberi kuasa mengeluarkan pengesahan halal, di bawah Perintah Perihal Dagangan (Perakuan dan Penandaan Halal) 2011, seperti yang dijelaskan di Dewan Negara pada Disember 2025. Sama ada skop pensijilan halal sesebuah kilang meliputi produk jenama anda kami jawab dalam nota pensijilan kami.

Boleh KKM semak label sebelum dicetak?

Boleh. KKM menawarkan dua perkhidmatan melalui sistem FoSIM:

• Semakan Label Makanan: RM250 bagi setiap permohonan, dengan piagam pelanggan 15 hari dari tarikh permohonan lengkap diterima. KKM menyifatkannya sebagai salah satu cara memastikan label patuh. Keputusannya patuh atau tidak patuh, tanpa butiran kesalahan.
• Khidmat Nasihat Pelabelan: RM1,000 bagi setiap label, dengan piagam 14 hari. Ia pilihan, bukan mandatori, dan memaklumkan kesalahan secara terperinci.

Hanya label yang mendapat keputusan “LABEL PATUH” menerima surat tiada halangan daripada KKM. Permohonan memerlukan senarai ramuan beserta peratus dan fungsinya, serta label sebenar atau yang dicadangkan (Khidmat Nasihat juga meminta sijil analisis produk dan satu sampel). Jadi hantar draf artwork, bukan label yang sudah dicetak untuk 1,000 pek.

Soalan ringkas

Boleh label makanan buatan Malaysia ditulis dalam Bahasa Inggeris sahaja?
Tidak. Peraturan 10, Peraturan-Peraturan Makanan 1985, menetapkan butir wajib pada label makanan yang disediakan, dikeluarkan atau dibungkus di Malaysia mesti dalam Bahasa Malaysia. Terjemahan dalam Bahasa Inggeris atau bahasa lain boleh ditambah. Hanya makanan import yang boleh dilabel dalam Bahasa Inggeris.

Udang dan sotong perlu diisytiharkan sebagai alahan?
Ya. Peraturan 11(5) menyenaraikan ikan dan hasil ikan antara makanan yang diketahui boleh menyebabkan hipersensitiviti, dan peraturan 156 mentakrifkan ikan termasuk krustasia dan moluska. Udang, sotong dan ikan bilis semuanya perlu dinyatakan pada label.

Berapa kos untuk KKM menyemak label makanan?
Semakan Label Makanan dikenakan RM250 bagi setiap permohonan dengan piagam 15 hari, dan Khidmat Nasihat Pelabelan RM1,000 bagi setiap label dengan piagam 14 hari. Kedua-duanya dipohon melalui FoSIM, dan hanya label yang mendapat keputusan LABEL PATUH menerima surat tiada halangan.

Mula dari mana?

Ikut susunan ini: formula dimuktamadkan, senarai ramuan dan peratusnya ditulis, draf label disemak KKM, barulah dicetak. Laluan penuh dari resipi ke rak ada dalam proses OEM enam langkah, apa yang berlaku pada pengeluaran pertama dalam nota pilot batch, dan skop kerja kami di perkhidmatan OEM & co-packing. Mahu bincang produk anda? WhatsApp 011-5501 3391.

Sumber

• KKM, Program Keselamatan dan Kualiti Makanan: Peraturan-Peraturan Makanan 1985 (kemas kini Ogos 2026)
• KKM: Semakan Label Makanan
• KKM: Khidmat Nasihat Pelabelan Makanan
• Berita RTM: Tiada pihak lain dibenar keluarkan sijil atau logo halal (4 Disember 2025)